Wszechświat ma 13,8 mld lat — liczbę uzyskaną z tempa rozszerzania i analizy mikrofalowego promieniowania tła. Stała Hubble’a rzędu 67–74 km/s/Mpc odzwierciedla tzw. napięcie H₀ między danymi Plancka a lokalną drabiną odległości; połączona z modelem ΛCDM oraz strukturą fluktuacji CMB,…
Dr Stanisław Bajtlik z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN wskazuje trzy kluczowe obserwacje potwierdzające model Wielkiego Wybuchu: prawo Hubble’a[1], mikrofalowe promieniowanie tła (CMB) o temperaturze 2,725 K[2] oraz pierwotny hel stanowiący ~24% masy barionowej[3]. Siła tych dowodów wynika z…
Galaktyki nie kończą się na „ładnych spiralach” — sam kształt może zdradzać wiek układu, ruch gwiazd i ślady dawnych zderzeń. Najprościej: galaktyki spiralne mają dysk i ramiona, eliptyczne są gładkie i symetryczne, a nieregularne nie trzymają jednego wzorca, często po…
Śmierć masywnej gwiazdy nie zawsze kończy się jasnym błyskiem supernowej — i według części obserwacji taki „znikający” finał może zdarzać się częściej, niż sugerowałby sam katalog zaobserwowanych supernowych. Kiedy jednak dochodzi do wybuchu, supernowa staje się kosmiczną kuźnią: w skrajnej…
Gołym okiem nocą zobaczysz zwykle kilka tysięcy gwiazd — w praktyce najczęściej około 2–3 tys. w bardzo dobrych warunkach (ciemne niebo, brak Księżyca, dobra przejrzystość). I to jest tylko wycinek. Reszta leży dalej, świeci słabiej albo chowa się za pyłem, więc…
Droga Mleczna nie jest „płaskim dyskiem”. To układ z poprzeczką, spiralnymi ramionami i rozległym halo. Po 100 latach badań da się opisać jej podstawową architekturę, oszacować zawartość na 100–400 miliardów gwiazd oraz wskazać, jak w tej strukturze porusza się Słońce. Przełom…
Wbrew pozorom gwiazda nie „zapala się” nagle — jej narodziny zaczynają się w zimnym, gęstym obłoku molekularnym, który stopniowo zapada się pod własną grawitacją. Kluczowa odpowiedź brzmi: o całym cyklu życia gwiazdy decyduje przede wszystkim jej masa, bo to ona…
